Mesveiligheid
Op deze pagina
Inleiding
Een mes is een onmisbaar stuk gereedschap in elke bushcraft- of
survival-situatie. Het is uiterst veelzijdig en, mits van goede kwaliteit, bijzonder betrouwbaar. Juist die veelzijdigheid en betrouwbaarheid maken een mes de nummer één op mijn lijstje van “essentiële uitrusting voor de wildernis.” Een goed en betrouwbaar mes hoeft bovendien niet duur te zijn.
Mes veiligheid
Iedereen komt dagelijks in contact met een mes, dus je zou verwachten dat iedereen weet hoe je er veilig mee omgaat. Toch zie ik tijdens elke workshop dat heel wat van de deelnemers een fout maakt of zelfs een gevaarlijke handeling uitvoert. Wanneer je een mes gebruikt, ben je niet alleen verantwoordelijk voor je eigen veiligheid, maar ook voor die van de mensen om je heen. Om ongelukken te voorkomen, leggen we hier een aantal basisregels voor veilig gebruik uit.
Behandel je gereedschap met respect.
Gebruik je juiste mindset.
Scherpe messen
Een veilig mes is een scherp mes, en een scherp mes is een voorspelbaar mes. Wanneer een mes stomp is, heb je veel meer kracht nodig om bijvoorbeeld door hout te snijden, en is de kans groter dat het mes vast komt te zitten. Hoe meer je moet forceren, hoe groter de kans dat je uitschiet en jezelf of je omgeving verwondt of beschadigt.
Zorg daarom goed voor je mes: slijp of strop het regelmatig en breng olie aan als je het langere tijd niet gebruikt. Een scherp mes zorgt bovendien niet alleen voor meer veiligheid, maar ook voor een gladder oppervlak en een betere afwerking.
Fout
Botte messen zorgen voor meer weerstand in het hout, meer gevaar voor uitschieten en een minder mooie afwerking.
Juist
Scherpe messen zorgen voor minder weerstand in het hout, minder gevaar voor uitschieten en een mooie afwerking.
Met respect
Behandel een mes altijd met respect. Laat het niet rondslingeren, en bewaar het nooit zonder schede of foedraal. Zo voorkom je dat het mes verloren raakt of dat iemand zich er per ongeluk aan verwondt. Let ook goed op hoe je het mes uit de schede haalt: zorg ervoor dat je vingers niet over de opening hangen, anders kun je jezelf snijden bij het uittrekken van het mes. Wees daarnaast attent bij het terugplaatsen van het mes in de schede. Kijk goed wat je doet en zorg dat het mes veilig en correct wordt opgeborgen.
Fout
Laat je mes niet rondslingeren en al zéker niet zonder schede.
Juist
Berg je mes op als je het niet gebruikt of steek het op z’n minst in z’n schede of foedraal.
Fout
Zorg dat je handen niet over de ingang van de schede komen.
Juist
Hou de schede vast zonder over de opening te gaan.
Omgeving
Wees bij het gebruik van een mes altijd attent op je omgeving. Zorg ervoor dat je voldoende ruimte hebt om te werken, met minimaal een armlengte afstand rondom je lichaam (360°). Deze zone wordt vaak de “bloedcirkel” genoemd. Als iemand deze zone betreedt, maak die persoon er dan bewust van dat hij of zij beter wat verder weg kan gaan staan, en pauzeer ondertussen je werk.
Loop nooit rond met een mes in je hand. Berg het eerst veilig op in de schede voordat je gaat rondlopen.
Wees bovendien altijd bewust van waar je mes zal belanden als je toch uitschiet. Dit is niet alleen belangrijk voor je eigen veiligheid en die van anderen, maar voorkomt ook dat je je werkstuk beschadigt.
Juist
Wees bewust van je bloedcirkel
Fout
Ongewenst detail verwijderen door uitschieten.
Geef een mes altijd op een veilige manier door: houd de snede naar boven en richt het handvat naar de ontvanger.
Op deze manier bescherm je zowel de persoon die het mes aanneemt als jezelf.
Fout
3x Fout: Gevaar op verwondingen
Juist
Draai het lemmet naar je toe met de snede naar boven. Presenteer het handvat zoals geïllustreerd.
Concentreer je op je werk, laat je niet afleiden door je omgeving. Mocht dit toch gebeuren, berg je mes dan veilig op in z’n foedraal.
Vang nooit een vallend mes! Dit spreekt voor zich.
Fout
Probeer geen vallende messen te vangen.
Juist
Vang geen vallende messen.
Gebruik het juiste mes voor een de juiste taak. Je gebruikt toch geen botermes om een steak te snijden? Dan gebruik je ook geen licht vouwmes om te batoneren.
Fout
Het foute mes voor de job.
Juist
Het juiste mes voor de job.
Een goede grip is essentieel. Zo voorkom je dat het mes uit je hand glipt en behoud je meer controle tijdens het gebruik.
Fout
Geen stevige grip.
Juist
Een stevige volle handgreep.
Een goede techniek is cruciaal als het om veiligheid gaat.
Maak jezelf bekend met de verschillende technieken en oefen jezelf er in.
Juiste mindset
- Luister naar je intuïtie. Als je het gevoel hebt dat je je mes onveilig of op een ongebruikelijke manier gebruikt, is dat waarschijnlijk ook het geval. Kies dan een andere techniek waarvan je zeker weet dat deze veilig is.
- Gebruik je mes niet als je vermoeid bent, tenzij het echt niet anders kan. Vermoeidheid vermindert je concentratie en vergroot de kans op ongelukken.
- Werk kalm en geconcentreerd. Hoe dieper je het mes in het hout laat snijden, hoe minder controle je hebt over de richting van het mes en hoe meer kracht je moet gebruiken, wat het risico onnodig vergroot. Haast je niet; als je jezelf opjaagt, is de kans op fouten veel groter.
Driehoek des doods
Wees extra voorzichtig met de zone tussen je benen en vermijd het snijden van hout in dit gebied. Zelfs als je voorzichtig bent, kan een onverwachte beweging, zoals een stoot van een voorbijganger, ernstige gevolgen hebben. Aan de binnenkant van je benen lopen slagaders, en als deze worden geraakt, kun je binnen tien minuten doodbloeden.
Snijd daarom altijd naast je benen, voor je benen, of beter nog, sta op als je gaat snijden. Zo verminder je het risico op gevaarlijke verwondingen aanzienlijk.
Fout
Nooit tussen je benen snijden.
Juist
Snijd voor of naast je benen.
EHBO
Ik ben ervan overtuigd dat je een mes veilig kunt gebruiken zonder jezelf te verwonden, zelfs gedurende je hele leven. Het draait om je houding en bewustzijn wanneer je in de nabijheid van een mes bent of ermee werkt. Helaas kunnen er toch soms ongelukken gebeuren, bijvoorbeeld door een moment van onoplettendheid of een reflex.
Zorg er daarom voor dat je altijd de nodige EHBO-benodigdheden bij je hebt, zoals pleisters, verbanden en een tourniquet.
Voorbereiding is cruciaal om adequaat te kunnen reageren op incidenten.
Techniek
Een goede techniek gaat hand in hand met een goede veiligheid. Blijf bij de onderstaande technieken en ga zelf niet experimenteren of jezelf in bochten wringen om een bepaalde handeling uit te voeren, het loopt vroeg of laat mis.
VAN KENNIS NAAR PRAKTIJK
De juiste snijtechnieken leren?
Veilig werken met een mes is de eerste stap. Tijdens onze workshops leer je verschillende snijtechnieken en ga je zelf aan de slag, van lepelsnijden tot figuurtjes snijden.