Grote brandnetel

Tinctuur

Een tinctuur wordt gemaakt in een verhouding van 1 deel verse bladeren of geraspte wortels op 2 delen vodka. Bewaar in een afsluitbare pot (confituurpot, conservenpot, weckpot). Schud en laat 4 tot 6 weken rusten. Zeef ze en bewaar ze in dezelfde pot. Je kunt dit op z’n minst een jaar bewaren in een donkere koele ruimte.

Een infuus of tinctuur van brandnetel wordt gebruikt bij:

• Maagzweren (tinctuur van de wortel)
• Antiproliferatief (Prostaatgroei of kanker vertragend)
• Ontgiftende werking (stimuleert de afvoer van giftige stoffen, ondersteund het spijsverteringstelsel wat zo de ophoping van giftige stoffen voorkomt. Helpt het verhinderen van een blaasinfectie. Helpt urinezuur af te breken en nierstenen te verkomen. )
• Anti-allergische werking (seizoensgebonden allergieën, verminderd de reactie)
• Behandeling bij astma (regelmatig gebruik wordt in verband gebracht met de genezing van astma in Australië)
• Bloeddrukverlagend (bij regelmatig gebruik)
• Anti-diabetische werking (verminderd de glucoseopname, stimuleert de insulinesecretie)
• Ontstekingsremmend (behandeling van jicht, verminderd spierpijn en minimaliseren de symptomen van artritis)
• Ontgiftende werking (stimuleert de afvoer van giftige stoffen, ondersteund het spijsverteringstelsel wat zo de ophoping van giftige stoffen voorkomt. Helpt het verhinderen van een blaasinfectie. Helpt urinezuur af te breken en nierstenen te verkomen. )
• Pijnstillend
• Licht antiviraal
• Ondersteund melkproductie bij vrouwen
• Verlichten van krampen en opgeblazen gevoel tijdens de menstruatie
• Helpt de gezondheid van huid en botten (acne en huidproblemen, houdt botten sterk door grote bron aan vitamine K en borium, kan osteoporose vertragen)
• Antioxiderende werking (kan bacteriële infecties voorkomen, helpt bij acne, tegengaan van littekens en helpt anti-veroudering te verbeteren om rimpels en ouderdomsvlekken te verminderen.
• Haarverlies (kuur van 3 weken, 1 tot 2 kopjes per dag)

Olie

Wrijf de bladeren proper met een doek. Zorg ervoor dat de bladeren droog zijn anders gaan ze schimmelen. Hak ze fijn en doe ze in een afsluitbare glazen pot. Druk de fijngesneden bladeren niet aan, zo kan de olie mooi tussen de bladeren vloeien. Overgiet met sesamolie, amandelolie of olijfolie en sluit het deksel goed af. Laat 4 tot 6 weken rusten op een warme maar donkere plaats. Zonlicht breekt de olie af. Daarna zeef je de olie door een neteldoek en pers je die goed uit. Bewaar nu koel en op een donkere plaats in een goed afgesloten pot.

Zalf

Zalf maak je van je eerder gemaakte olie. Hiervoor voegen we een stabilisator toe. Je kunt zonnebloemwas of bijenwas gebruiken. Voor een potje van 60 ml gebruik je 4 eetlepels brandnetelolie en 1 koffielepel was. Zet het potje in heet water en laat het au bain-marie opwarmen tot de was gesmolten is, meng zachtjes en laat het stollen in een koudwaterbad. Zelfgemaakte zalf bewaar je ongeveer een jaar lang op kamertemperatuur. Pimp je zalf met lavendelolie en muntolie voor een extra verfrissend en verzorgend effect bij huidaandoeningen.

Brandnetelolie en zalf wordt gebruikt bij:

• Huidinfecties
• Jeuk en irritatie (zonnebrand, brandwonden, insectenbeten, kwallenbeten, eczeem,… en zelfs bij netelblaren)
• Rimpels en littekens
• Haarverlies
• Supplement in voeding

Eetbare delen

De volledige plant is eetbaar en uiterst voedzaam. Wortels, stengels, bladeren en zaden. Jonge en kleinere bladeren zijn smaakvoller, malser en hebben minder brandharen. Oogst bij voorkeur in de lente.

Pluk nooit aan de rand van een akker of langs een drukke weg. Pesticides en uitlaat vinden zich een weg naar de plant.

De bladeren en wortel bevatten vitaminen (A, B, C en K), mineralen (calcium, ijzer, magnesium, fosfor, kalium en natrium), vetten (linolzuur, linoleenzuur, palmitinezuur, stearinezuur en oliezuur), aminozuren ( alle essentiële aminozuren), polyfenolen (kaempferol, quercetine, cafeïnezuur, coumarines en andere flavonoïden), pigmenten (bètacaroteen, luteïne, luteoxanthine en andere carotenoïden).
De zaden bevatten vitaminen (vitamine A, B, C, E en K), mineralen (ijzer, silicium, calcium, magnesium, mangaan, fosfor, kalium),
bèta-caroteen, foliumzuur, essentiële vetzuren

Een aantal weetjes:

• Het vitamine-C gehalte is tot zelfs 7 maal hoger in de grote brandnetel als in een sinaasappel.
• Er zit per gewicht meer calcium in de grote brandnetel als in melk en tot 4 maal zoveel calcium als in spinazie of broccoli.
• Brandnetels zijn de grootste bron van eiwitten (proteïnen) ten opzichte van alle andere wilde planten.
• Het poeder van gedroogde brandnetelbladeren heeft een hoger gehalte proteïnen (33,8%), vezels (9,1%), vet (3,6%) en koolhydraten (37,4%) in vergelijking met gerst- en tarwemeel.

De plant als voedsel

De grote brandnetel kan worden gebruikt voor het maken van curries, shakes, brood, thee, soep, kruiden, als groente, in kaas, als pesto en nog zoveel meer.

Rauwkost

Voor de moedigen onder ons: De rauwe bladeren kunnen zo gegeten worden. Je kneust ze tussen je vingers. Je knijpt dus eigenlijk de zakjes met gif plat. Daarna kun je de jonge bladeren zo eten. De zaden kun je ook rauw eten, maar zijn niet zo aangenaam.

Als groente

Bereid de bladeren zoals je spinazie zou bereiden. Was de bladeren voorzichtig met een spatel (let op voor de brandharen) en giet ze af door een zeef. Stoof ze in wat olijfolie en kruid af met peper en zout en eventueel wat look en citroensap. Je kunt ze alvorens te stoven ook eerst blancheren in water met een snuifje zout.

In of als soep

Je kunt de brandnetel toevoegen aan je soep als groente of je kunt ook brandnetelsoep maken.
Was de bladeren (5 grote handen vol) in koud water gebruik een spatel en roer ze in het water. Dit zal de meeste brandharen reeds neutraliseren. Probeer zoveel mogelijk stengels te vermijden, deze zijn vezelachtig en niet zo fijn in soep. Snijd een ui, een teentje look en twee aardappelen in grove stukken. Voeg wat olijfolie toe aan een pan en voeg je ui en look toe. Sauteer deze. In een tweede pan breng je water met wat groentebouillon aan de kook en kook er je aardappelen in. Tijdens het garen van de aardappelen voeg je de inhoud van je andere pan (look en ui) toe aan de garende aardappelen. Als de aardappelen gaar zijn voeg je de gewassen brandnetelbladeren toe. Laat wat sudderen. Als de bladeren zacht zijn kun je het geheel mixen. Voeg eventueel wat water toe naar believen en kruid af met peper en zout.

Als kruid

Gebruik gedroogde bladeren als kruid en voeg ze toe aan talrijke bereidingen. Rattatouille, soep, salades, humus, … Je kunt ook de zaden drogen en mengen onder zout.

Als infusie of matcha

Brandnetel infusie is een aangename warme en gezonde verwennerij. Zet de infusie van een handvol (gewassen) brandnetelbladeren en laat enkele minuten trekken. Je kunt ook je gedroogde bladeren gebruiken (zie medische bereidingen, aftreksel of infusie).
Je kunt er ook een matcha latte van maken als je de gedroogde bladeren blend en dan door een zeef doet. De fijnste korels kun je mengen onder warme melk. Voeg eventueel wat honing toe naar smaak. Blend nog eens en klaar.

Als pesto

Breng 4 kopjes verse en jonge brandnetelbladeren, 2 kopjes olijfolie, 1 kopje pompoenzaadjes, 4 teentjes knoflook, 3/4 kopje parmezaanse kaas en een snuifje zout in een blender. Blend tot een smeuige pesto. Smakelijk!

Als siroop

Voeg een kom gewassen bladeren toe aan een kookpot samen met 4 kopjes water, twee schijfjes citroen en een stukje fijngehakte gember.
Gaar met een deksel op middelmatig vuur, roer af en toe. Laat 30 min langzaam sudderen. Zeef het resultaat in een andere pot of warmtebestendigde kom. Voeg een halve kop honing toe aan het warme brouwsel en meng het goed. Giet over in een gesterriliseerde goed afsluitbare fles terwijl het mengsel nog heet is. Laat in een gesloten fles onderste boven afkoelen. Serveer gekoeld 1 deel siroop op 1 deel plat- of bruisend water. Een lekker, aardse en gezonde verfrissing.

De grote brandnetel is niet alleen gekend voor z’n medische en voedzame kenmerken, door de geschiedenis werd deze plant ook nog voor andere zaken gebruikt. Zo verzamelden kinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog brandnetels om camouflage verf te maken. De bladeren zorgen voor een groene verf, terwijl van de wortels een gele wordt gemaakt.
Daarnaast wordt er ook al eeuwen touw gemaakt van de vezels van deze plant. Recentelijk wint deze plant opnieuw aan populariteit, er worden tal van kledingstukken en accessoires van gewoven. Armbandjes, handtassen, rugzakken, boodschappentassen, sjaals en nog zoveel meer worden steeds vaker verkocht.
In 2023 werd door proefondervindelijk onderzoek nog ontdekt dat je netelvezels kunt gebruiken als vervanging van charcloth of verkoold textiel voor het starten van een vuurtje.
Je kunt de plant zelf ook gebruiken als voeding voor andere planten, van de grote brandnetel maak je heel eenvoudig zelf je natuurlijke kunstmest. Of maak je eigen insecticide.
Brandnetel verbetert de voortplantingsprestaties van vissen, waardoor het een kosteneffectieve aquacultuurplant wordt.
Er bestaan zo veel manieren om brandnetel te gebruiken dat het zelf z’n eigen boek heeft: “101 Uses for Stinging Nettles – Piers Warren”.

Andere toepassingen

Brandnetelverf

Voor groene verf doe bij voorkeur verse jonge blaadjes in een kookpot, kneus de bladeren met een houten spatel en vul tot de bladeren onder staan. Geen paniek als er boven drijven. Breng langzaam tot een kook en zet daarna onmiddellijk het vuur uit. Roer wat in de pan en laat dan ‘s nachts afkoelen. Zeef de bladeren uit de pan en test met een klein stuk textiel, indien nodig herhaal je het process. Voor je je stof verft is het handig weten dat als je (cellulose) plantaardige vezels wil verven, je ze best eerst voorbehandeld met sojamelk. Bij eiwitvezels (wol, zijde, …) heb je geen voorbehandeling nodig. Gebruik gemalen wortel en volg bovenstaande werkwijze als je gele verf wil maken.

Meststof

Brandnetelmest is een uitstekende meststof voor (bijna) al je tuin- en kamerplanten, bovendien is het vrij eenvoudig zelf te maken.

Methode 1:

Breng 250 ml water aan de kook en voeg ongeveer 30 gram brandnetels toe. Kook deze gedurende 30 min tot een uur en kook daarna uit tot je ongeveer 25 ml over houdt. Je meststof is klaar voor gebruik.

Methode 2:

Voor een nog beter meststof heb je wat meer tijd en moeite nodig. Vul een grote emmer met brandnetels en druk deze aan met een steen of iets die niet drijft. Laat je steen of stenen liggen en vul je emmer tot de brandnetels onder staan met regenwater. Zet je emmer op een halfzonnige plaats en bij voorkeur wat achteraan je tuin (het brouwsel heeft een niet zo aangename geur). Laat het mengsel een tweetal weken fermenteren en roer het om de paar dagen tot het niet langer borrelt.
Zeef tenslotte je mengsel en verdun het met water (1 deel brandnetelmest op 10 delen water) en je meststof is klaar.

Gebruik je meststof niet op rozen of tomaten omdat deze niet houden van een overtollig ijzergehalte.

De werkzame stoffen in de brandnetel meststof zijn:

• Chlorophyl
• Stikstof
• Ijzer
• Potassium (Kalium)
• Koper
• Zink
• Magnesium
• Calcium

Insecticide

Meng een liter water met twee eetlepels natuurlijke zeep (vloeibare natuurlijke marseille zeep van olijven) en twee eetlepels brandnetelolie. Vul een sprayflacon en benevel de plant. Benevel bladeren aan beide kanten. Dit is een zeer efficient middel tegen mieren, bladluis en andere insecten. Herhaal om de twee dagen tot de plaag is verdwenen. Bij hardnekkige plagen kun je je oplossing nog pimpen door er wat takken munt en twee halve teentjes look er een paar uur in te laten trekken.

Touw

De stengels van de grote brandnetel bevatten zeer stevige vezels (tot 7keer sterker dan katoen). Deze kun je ruw verwerken tot koord of fijn verwerken en spinnen tot een draad om mee te weven, breien, haken, …
Touw kun je eenvoudig maken, maar kost wat tijd als je er veel van wil. Netels oogsten doe je het best met handshoenen, heb je deze niet, dan kun je de netel vastgrijpen in een opwaardse beweging. De brandharen staan licht naar boven gericht en als je van onder tot boven langs de plant gaat word je zelden gestoken. Snijd de plant dicht bij de grond af.
Houd de stengel aan de onderkant stevig vast en knijp stevig met je ander hand de stengel tussen je duim en je wijsvinger. Doe dit opnieuw in een opwaardse beweging. Glijd nu al knijpend langs de stengel om de zijtakken en bladeren te verwijderen.
Snijd de stengel iets van de onderkant in of splits deze met de nagel van je duim. Druk je duim nu stevig in de insnijding tot de stengel split. Glijd opnieuw al knijpend van onder tot bovenaan de stengel.
Druk daarna de stengel wat plat tussen je duimen, doe dit opnieuw van de onderkant van de plant richting de top.
Kraak nu het onderste van de stengel. Je zult zien dat de vezels loskomen van de houterige kern. Neem deze vast en haal ze langzaam van de volledige stengel. Wees voorzichtig als je aan een knoop komt.
Splits het resultaat in de lengte tot fijnere vezels en laat ze een paar uur drogen op een warme zomerdag of droog ze een dagje binnen aan het droogrek.
Neem nu wat vezels en draai deze in elkaar. Houd één kant vast terwijl je met je andere hand van je weg draait. Ga door tot de vezels de neiging hebben uit zich zelf om zichzelf te draaien. Eenmaal je zo ver bent plooi je je vezels dubbel, je helpt de vezels zelf wat om om zichzelf te wikkelen.
Nu neem je de bovenste vezels en draai ze een paar keer van je weg. Grijp de bovenste vezels en draai ze nu naar je toe om de onderste vezels. De bovenste vezels worden nu de onderste.
Neem de bovenste vezels en draai ze opnieuw een paar keer van je weg. Ga zo door tot je aan het einde van je vezels komt. Op het einde leg je een overhandse knoop. Wil je je touw langer maken dan introduceer je extra vezels als je merkt dat één van de twee of beide getwiste vezels te dun worden. Je voegt ze toe en draait ze gewoon mee met de rest. Hoe consistenter de dikte van je twists, hoe egaler en sterker je touw zal zijn.
Wil je een dikker touw neem dan twee afgewerkte touwen van dezelfde lengte en begin die opnieuw rond elkaar te twisten. Let wel dat de oorspronkelijke lengte van die touwen aanzienlijk zal verminderen.